تبلیغات
قاهان - معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها قسمت اول

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها قسمت اول

نویسنده :مبینا
تاریخ:جمعه 21 دی 1386-01:01 ق.ظ

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها   قسمت اول

 

عَلَم : (به فتح عین ولام)، چوب بلندی به ارتفاع پنج شش متر كه سر آن پنجه ای برنجین می گذارند و پارچه های رنگین قیمتی به چوب می بندند.

علم بندی: علم بستن پارچه های رنگین و با ارزش به بدنه چوبین علم كه در روز معین و با آدابی مخصوص انجام می شود.

علم واچینی: عمل باز كردن پارچه های رنگین و قیمتی از چوبه علم كه آن نیز آدابی دارد و در روز معین انجام می شود.

قبه

قبه بر آمدگی هر چیز را گویند.(برهان) بارگاه بنای گرد برآورده. هر بنای بلند و گرد.

در ساخت قبه ها فقط از فلز برنج استفاده می شود و معمولاً در سر پرچمها و یا خیمه ها مورد استفاده قرار می گیرد. روش ساخت قبه ها درست شبیه به روش ساخت جام می باشد.

پنجه

كسانی كه تا كنون در مراسم عزاداری ماه محرم شركت جسته اند، یقیناً پنجه های فلزی را كه در انتهای بیرقهای مختلف و به اندازه های متفاوت نصب شده است مشاهده كرده اند.

از اسطوره ها و نشانه هایی كه ما شیعیان را با واقعه جان سوز كربلا در ایام ماه محرم پیوند می دهد مشاهده پنجه می باشد كه بنا به گفته آگاهان مذهبی، آن را سمبل دو دست بریده حضرت ابوالفضل (ع) می دانند كه در راه یاری حضرت سید الشهداء دو دستش را تقدیم حضرت حق كرد، بنا به قول دیگری آن را نشانه پنج تن آل عبا نیز می دانند كه همان خاندان حضرت رسول (ع) می باشند (شامل: حضرت محمد(ع)، علی (ع)، فاطمه (ص)، امام حسن و امام حسین (ع) ) البته این پنجه را فلز می سازند و غالباً جنس آن از فلز برنج و یا مس می باشد كه برای براق كردن آن از آب نیكل استفاده می كنند.

 زنجیر

یكی دیگر از ابزارها و وسایلی كه در مراسم عاشورا مورد استفاده قرار می گیرد زنجیر است. زنجیر تشكیل شده است از مجموعه ای از حلقه های فلزی شبیه به خوشه انگور كه به دسته ای چوبی منتهی می شود و در مراسم عاشورا و یا بعضی سوگواریهای خاص، گروهی معروف به زنجیر زن با وارد آوردن ضربه بر دو طرف كتف و بعضی اوقات بر سر از آن استفاده می كنند.

زنجیر را به تناسب سن افراد در اندازه های مختلف می سازند. زنجیر از چند رشته زنجیر كه به صورت حلقه های بیضی مانند به هم متصل شده تشكیل شده است. هر چه اندازه حلقه زنجیر ریزتر باشد مرغوبیت آن بیشتر است.

بیشترین رشته زنجیر كه مخصوص افراد بزرگسال می باشد به تعداد ده می باشد. یك رشته زنجیر، متشكل از سه یا چهار عدد حلقه زنجیر است كه در انتهای حلقه چهارم زنجیر دو حلقه مجزا از هم قرار گرفته و باز در انتهای هر رشته دو تایی دو حلقه زنجیر اضافه شده است.

به همین ترتیب ادامه پیدا می كند تا حدودی ارتفاع زنجیر بین 15تا 20 سانتیمتر می رسد. این اضافه شدن، شبیه شاخه درخت كه هر چه به طرف نوك می رسد اندازه شاخه ها كوتاه ولی تعداد شاخه های آن زیاد می باشد.

وزن زنجیرها از 200 گرم تا یك كیلوگرم برآورد می شود.

ظروف آبخوری، سقاخانه­ها

مراسم و شعائر مربوط به آب كه جوهر حیات است، متعدد می باشد و در این میان به ویژه باید (سقاخانه) را در نظر داشت. سقا خانه محلی است كه به یاد امام حسین(ع) و خانواده تشنه لبش كه درصحرای كربلا آب را از آنها مضایقه كردند، در مسیر بازار یا مسجد و یا در طول خیابان وقف می شود تا آب در دسترس مردم قرار گیرد.

سقاخانه ها غالباً به طور زیبایی از فلز یا سنگ ساخته شده اند و دارای شكلی مدورند و گنبدها و مناره هایی دارند كه نمادی از قبر امام حسین(ع) دركربلا می باشند. دستی كه در بالای مخزن آب وجود دارد اشاره به حضرت عباس دارد كه دستهایش را هنگام تلاش برای رسیدن به شریعه فرات و آوردن آب برای امام حسین(ع) و خانواده اش قطع كردند. این دست نیز به پنج انگشتی كه نماد(پنج تن) یا پنج قدیس مسلمانان شیعه هستند مربوط می شود كه آنها عبارتند از پیغمبر اسلام، فاطمه، حضرت علی و دو فرزندش حسن و حسین(ع).

یكی از چیزهایی كه تكایا بدان مجهز می شد، (سقا خانه) بود كه به یاد تشنگی شهیدان كربلا از آن آب می نوشیدند و اگر بانی به هزینه خود آن را می ساخت سفارش می كرد كه در كنار مقبره اش به بنا اضافه كنند.

نمونه ابتدائی سقاخانه تكیه، منبع آبی بود از آن گونه كه در استر آباد وجود داشت، كه به گزارش ماسه(1798) م، شیعیان بر آن نوشته بودند: بنوش آب و شمر بدبخت و یزید نجس را لعنت كن،1010(1601)م.

جام چهل كلید یا جام تفال و غیب گویی

این گونه جام برنجی كه در قرن15_16 میلادی با نقوش و زمینه مشكی با دست كنده كاری می شد، در دوران پیش از سلسله صفویه وجود نداشت و ظاهراً پس از روی كار آمدن خاندان صفوی برای تفال و طالع بینی مورد استفاده غیب گویان و فالگیران قرار می­گرفت. بر لبه باریك جام، سوراخ ریزی وجود داشت كه چهل قطعه كوچك و باریك مستطیل شكل برنجی، منقش به كلمات (بسم الله الرحمن الرحیم) در بندی به صورت كلاف در این سوراخ قرار می گرفت. لبه سطح خارجی جام با نام چهارده معصوم(ع) به خط ثلث به صورت هشت كتیبه مجزا از یكدیگر كه به وسیله سه خط موازی از سطح زیرین مجزا شده نقش بسته بود، بعلاوه هشت دایره كوچك مزین به خطوط اسلیمی، این كتیبه ها را از هم جدا ساخته. زمینه خارجی ظرف با اعداد و حروف سحر آمیز و طلسماتی كه بر اسرار آن تنها ساحران و فالگیران آشنایی داشتند پوشیده شده و در میان هشت كتیبه مستطیلی شكل كه در بین هشت دایره ترسیم شده(دعای نادعلی) به شرح زیر به خط نستعلیق نقش شده بود:

نادعلیاً مظهر العجایب          تجده عونالك فی النوائب

كل هم و غم سینجلی      بولایتك یا علی یاعلی یاعلی

نصرمن الله و فتح قریب و بشر المومنین

یا محمد یاعلی خیرالبشر یاالله یا رحمن

برسطح 8 دایره بزرگتر كه برجدار خارجی خام نقش شده، سوره های فلق، اخلاص، الكافرون و بقره با خط نسخ كنده كاری و با شعارهای تشیع در مدح حضرت محمد وعلی به صورتی زیبا كنده كاری شده است. جام بر پایه ای مدور و باریكی قرار گرفته كه روی آن با نقوشی هندسی پوشانیده اند.

از این جام غیب گویان و فالگیران در دوران صفویه در تفال و پیش گویی و اختیار وقت خوب و استخراج طالع و گشودن بخت و امثال آن استفاده كرده­اند. نمونه این نوع جام كه در پنج سده پیش در غرب ایران می ساختند و تصویر آن در جای خود آورده شده در موزه ویكتوریا آلبرت در لندن نگاهداری می شود.

كاسه های آبخوری

حدود 18 تا 20 سال پیش كاسه­های آبخوری به صورت یك پنجه كه در داخل آن نصب بود و چهل كلید نیز معمولاً به آن اتصال داشت مورد استفاده قرار می گرفت.

جنس: این ظروف غالباً از برنج ساخته شده است و به علت داشتن این كلیدها معمولاً نام (چهل كلید) به آنها گفته می شد، همچنین به آنها جام یاتاس نیز می­گفته­اند.

شمالی­ها به این كاسه­ها (چهـل تاس) می­گویند.

نقوش و خطوط

در گذشته در داخل ظروف آیه الكرسی و آیه های قرآنی نوشته می شد، ولی به علت اینكه این ظروف گاهی به زمین می افتاد و یا دست ناپاك و كثیف داخل آن می خورد، امروزه تنها مدح علی داخل آن نوشته می شود.

در گذشته این خطوط به صورت قلمزنی روی ظروف منعكس بود، ولی امروزه به صورت پرسی مورد استفاده قرار می گیرد.

اعتقادات عامه در مورد چهل كلید در گذشته اعتقاد بر این بود كه چون زائو دچار ترس می شود بنابراین با این كاسه هایی كه داخل آن چهل كلید داشت یكبار آب می ریختند كه جای چهل بار را می­گرفت.

نقوش مورد استفاده بر روی جام­ها

در گذشته از آیه الكرسی و آیه های قرآنی و اسامی ائمه استفاده می كردند ولی امروزه به دلیل این كه ممكن است ظرف به زمین بیفتد و یا دست ناپاك و كثیف به آن برسد، معمولاً از اشعار یا مدایح علی (ع) استفاده می شود و در گوشه ای از آن، طلسم نیز قرار می دهند كه علت آن مشخص نیست و معمولاً اعدادی كه در آن قرار می دهند از هر طرف جمعش باید عدد 15 بشود.

ادامه دارد

 



نوع مطلب : عمومی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
vitamin d foot pain
پنجشنبه 8 تیر 1396 09:49 ق.ظ
Hi my friend! I want to say that this article
is awesome, nice written and come with almost all
vital infos. I would like to see extra posts like this.
http://romainegaar.soup.io/
سه شنبه 2 خرداد 1396 04:49 ب.ظ
Heya i am for the first time here. I found this board and I in finding It really useful & it helped me
out much. I hope to present something again and help others such as
you helped me.
Tyson
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 04:32 ب.ظ
Greate pieces. Keep posting such kind of info on your site.
Im really impressed by your site.
Hello there, You have performed a fantastic job. I'll definitely digg it and in my opinion recommend to my friends.
I am sure they will be benefited from this web site.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر