تبلیغات
قاهان - معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها قسمت چهارم

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها قسمت چهارم

نویسنده :مبینا
تاریخ:جمعه 21 دی 1386-01:01 ق.ظ

 

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها   قسمت چهارم

پرچم یا بیرق

(beyrag) یادرفش (darafs) تكه ای پارچه, معمولاً دارای نقوشی برای تمییز كه به عنوان نماد یك مملكت یا ملت یا برای علامت دادن یا تزیین به كار می رود ومعمولاً به كناره نیزه یا به ریسمانی متصل است, به طوری كه عندالزوم بتوان آن را برافراشت, شكل و اندازه آن متفاوت, ولی اغلب به شكل مستطیل یا مربع است. به كار بردن بیرق بعنوان نماد در مصر قدیم و آشور و نزدیهودیان معمول بوده است و در كتاب مقدس مكرر به بیرق اشاره شده است. در ایران قدیم, درفش كاویان معروف است, در دوره كورش بیرق سفید با نقش عقاب زرین به كار می رفته است. یونانیان در اوایل قطعه ای زره را كه بر نیزه ای نصب شده بود به عنوان بیرق كار می بردند. بعدها, شهرهای یونان هر یك بیرقی مخصوص به خود داشتند, در نزد زومیان نیز استفاده از بیرق معمول بود و پس از این كه قنسطنطین به مسیحیت گروید, بیرقی كه عبارت از پارچه ابریشم ارغوانی با نام عیسی به حروف یونانی بود معمول ساخت. بیرقهای اولیه در اروپا جنبه دینی داشت و قدیمی ترین آنها بیرق دانمارك است كه صلیبی سفید بر آن منقوش می باشد. در قرون وسطی بیرقهای متعدد به كار می رفت. به كار بردن پرچم ملی از اواخر قرن 18 م معمول شد.

پرچم در دوره حكومت اسلامی اهمیتی بسزا داشت. در زمان پیغمبر اسلام (ص) پرچم را لواء (leva ) و گاهی علم(alam) و نیز رایه (صورت فارس: رایت)(rayat) می­گفتند, ولی لفظ اخیر ظاهراً منحصر به بیرق اسلام نبود.

امویان بیرق سفید و عباسیان و شیعیان بیرق سبز به كار می بردند. تصویر بیرق بر اشیاء مختلف در مینیاتورها دیده می شود و یكی از قدیمی ترین این تصویرها بر یك بشقاب ایرانی از قرن 15 م میلادی منقوش است.

علم(پرچم)

به رنگ سز یا مشكی است. و پنج پنجه یا گنبدی فلزی بر بالای چوب مشاهده می شود و معمولاً مثلث شكل است. روی پارچه علم نقش و تصویر شیر و شمشیر است و به علاوه جملات و آیاتی چون یدالله فوق ایدیهم, یا قمر بنی هاشم, من الله التوفیق والتكلان, نصرمن الله و فتح قریب, الله, محمد, علی, فاطمه, حسن, حسین, در اطراف آن با نخ ابریشم ساده و سفید گلدوزی شده و گل بوته هایی نیز در بین نوشته ها دیده می شود. گاه مشك آب و دست بریده و نمای خیمه ها علم های سیاهرنگی كه با قمر بنی هاشم مزین است ابریشم دوزی شده است.

علم هم اكنون مورد استفاده و توجه فراوان است. معمولاً پارچه مثلث شكل آن را به نحوی بر چوب قرار می دهند كه از یك قاعده آویزان است, فعلاً بیشترین و بهترین علم ها كار مشهد است.

در دوره اسلامی اهمیت خاصی به بیرق داده می شد. در زمان پیغمبر(ص) آن را (لواء) و نیز (رایه) می گفتند. امویان بیرق سفید, عباسیان و شیعیان بیرق سبز به كار می بردند. ایرانیان نیز در دوره های مختلف تاریخ خود, بیرقهای مختلف با نقوش واشكال گوناگون به كار برده اند, درفش كاویان معروف است و در دوره كورش بیرقی سفید با نقش عقاب زرین به كار می رفته است و دیگر پادشاهان قدیم ایران, خورشید را به عنوان علامت روی درفش یا بیرق خود انتخاب می كردند و گاهی ماه زرین بر بالای درفش قرار می گرفته و قدیمی ترین آثار كه در دست است به 1450سال قبل از میلاد تعلق دارد. در ایران اسلامی اولین بیرقی كه دارای نقش شیر و بر بالای آن ماهی زرین بود تعلق به سلطان مسعود غنوی داشت و در عهده بعضی از سلاطین سلجوقی نیز بر بیرق نقش شیر دیده شده است و علامت بیرق مغولها در دوره اولجایتو, از یك قسمت مربع و حاشیه دار و از یك قسمت اضافی كه دو زبانه داشت تشكیل شده بود و نقش شیری ایستاده در قسمت مربع و حاشیه دار قرار داشت. بیرق آق قویونلوها, نقش گوسفند و خورشید داشت و در زمان شاه طهماسب خورشید بر پشت بره بود. از دوره شاه عباس به بعد نقش بیرق رسمی, شیر و خورشید بود و بیرقهای نوك باریك بارنگهای مختلف و پارچه های قیمتی به چشم می خورد. روی این بیرقهارا با آیه ای از قرآن با شمشیر ذوافقار علی(ع) یا شیری كه خورشید طالع بر پشت داشت نقش می كردند. بیرق زمان صفویه, دو زبانه و نوك تیز بود و نقش شیری ایستاده با دم علم كرده داشت و خورشید طالع در آسمان مصور بود بیرقهای سلطنتی زمان نادر شاه, از پارچه راه راه به رنگهای قرمز, آبی و سفید و زرد بود و بعضی گفته اند كه نقش شیر و خورشید را هم داشته است.

از نقش بیرق زمان آغا محمد خان اطلاع دقیق در دست نیست, اما در دوره فتحعلیشاه همان شیر و خورشید دروزه صفویه بوده است و بعضی از آنها مزین به نوارهای تافته سفید و ریشه های زرین با زمینه ای سرخ رنگ است و بر بالای آن پنجه ای از نقره قرار داشت كه معرف دست علی (ع) بود و بیرقهای كوچك با زمینه آبی كه در بالای آنها نیزه زرین نصب شده بود معمول و متداول بوده است.

شقه: حریر رنگینی است كه بر سر علم و نیزه و كلاه خود بندند (برهان). (ناظم الاطباء). پارچه كه بر سر علم بندند.

اهمیت درفش در میدان جنگ مسلم است, چنان كه اگر درفش بیفتد, سپاهیان از میدان می گریزند. در قسمت مربوط به عراب جاهلیت گفتم كه یكی از مناصب معمول میان قریش, حمل درفش بوده است و در آن ایام درفش خود را (عقاب) می گفتند و هنگام پیكار آن را به بیرقدار تازه یا بیرقدار دائمی می دادند. معمولاً بیرق قریش گاه در دست تیره اموی وگاه در دست تیره عبدالدار بود. ظاهراً قریش نام عقاب را از رومیان گرفته بودند, چرا كه علامت رسمی دولت روم عقاب بوده كه آن را بر روی الویه و عمارات رسم می كردند و تازیان از آنها اقتباس كردند. در سیره حلبیه روایت شده كه در جنگ بدر كبری سه درفش داشتند یكی سفید و دو سیاه, حضرت رسول اكرم(ص) درفش سفید را به مصعب بن عمیر داد و یكی از بیرقهای سیاه را به مردی از انصار واگذاشت, اما درفش سوم سیاه كه نامش عقاب و از مرط(پارچه لباس) عایشه تهیه شده بود, به علی بن ابیطالب (ع) سپرد. ابوسفیان هم درفش روسا را كه (عقاب) نام داشت, در صف مخالفان به دست گرفته بود و ظاهراً عقاب نام یك نوع از الویه بود كه یكی از آنها را به دست روسا می دادند.

درفشهای ابومسلم

پس از ظهور اسلامی و اختلاط عرب با مردم, شام و ایران,  الویه اسلام مثل خود دول اسلامی و تیره ها و شعبه های مختلف, متنوع و متعدد شد و از حیث رنگ و شكل و قد و غیره گوناگون گشت. فی المثل هنگامی كه ابومسلم خراسانی برای دعوت عباسیان قیام كرد مهدی عباسی درفشی به نام(ظل) برای وی ارسال داشت كه دسته آن چهار ده ذرع بود و نیز بیرق دیگری از طرف مهدی برای ابو مسلم ارسال شد كه (سحاب) نام داشت و درازای آن به سیزده ذرع می رسید تا بدین وسیله مردم را مرعوب سازند وهمین كه متوكل برای پسران خود بیعت می گرفت به هر یك دو قطعه درفش, یكی سیاه به عنوان ولایت عهد و دیگری سفید به عنوان حكومت عطا می كرد. مامون نیز هنگامی كه فرمانروایی شرق(قسمت شرقی امپراتوری اسلامی) را به فضل بن سهل سپرد درفشی برای وی تهیه كرد كه بر نیزه دوشاخه ای تعبیه شده بود و فضل بن سهل را (ذوالریاستین) لقب داد.

بیرقهای خلیفه فاطمی

خلفا و پادشاهان اسلام رفته رفته كثرت الویه را علامت قدرت خود شمردند و درفشهای گوناگون ترتیب دادند و هنگامی كه (العزیزبالله فاطمی) به قصد تسخیر شام حركت كرد پانصد بیرق و پانصد بوق همراه داشت. اغلب اوقات خلفا و پادشاهان و كسانی كه به سرداری سپاه برگزیده می شدند نام خود را برروی درفش می نگاشتند. فی المثل روی بیرق ابن یحكم(كامه رایقی) نوشته شده بود. زیرا او خود را به (ابن رایق) نسبت می داد.

رنگ درفش خلفای اسلامی

از رنگ الویه عهد جاهلیت اطلاعی در دست نیست فقط همین قدر مسلم است كه درفش عقاب سیاهرنگ و بیرق حضرت رسول اكرم(ص) نیز سیاه فام بوده است, صاحب آثار الاول می نویسد: بعضی از اولیه حضرت رسول(ص) سفید رنگ بوده, اما درفش امویه سرخ فام, ولی كسانی كه به نام علویان دعوت می كردند, بیرق سفید داشتند طرفداران بنی عباس, درفش سیاه داشتند و به طور كلی شعار عباسیان رنگ سیاه بود و آن را علامت سوگواری شهدای بنی هاشم و اعلام قتل عام امویان می دانستند و به هر حال خلفای عباسی را مسوده (سیاه پوشان) نامند و پس از این كه علویان بر عباسیان شوریدند ومیان هاشمیان تفرقه افتاد, درفش خاندان ابوطالب سفید بود و به همین جهت آنها را مبیضه (سفید پوشان) می خواندند و علی الظاهر شیعیان حضرت علی (ع) درفش سبز رنگ داشته اند, چنان كه مامون پس از بیعت با حضرت امام رضا(ع) سپاهیان خود را فرمان داد كه لباس سیاه را كنده پوشاك سبز به تن كنند و پس از به هم خوردن بیعت از نوع شعار رسمی عباسیان سیاه گشت, اما پادشاهان برابره (بربرهای آفریقا) الویه گوناگون ابریشمی داشتند كه آن را زركوب می كردند. درفش سلاطین تركیه منگوله ای از مو داشت كه آن را به طور تركی (چتر و یا شالش) می خواندند و آن علامت سلطنت بود و بعدها الویه تركان نیز متنوع و متعدد شد و آن را (سنجق) می نامیدند.

اعطای درفش

در ابتدا ظهور دین اسلام, هنگامی كه خلفا می خواستند, سپاهی به میدان جنگ اعزام دارند, درفشهای متعددی تهیه می كردند و بیرقی را به فرمانده یا امیر قبیله می دادند و بر ایشان دعا می كردند و آنها را به بردباری و دلیری و فداكاری می خواندند. عمر هنگام عطای بیرق چنین می گفت: به نام خدا و برای خدا و به یاری خدا بروید دست خدا باشما, پیروزی بسته به یاری خدا و تقوای شما است. درراه خدا با كفار جنگ كنید, زیاده روی نكنید, چون خداوند زیاده روندگان را دوست ندارد و همین كه با خصم تلاقی كردید هرگز نهراسید و پس از تسلط, گوش و بینی نبرید و هنگام پیروزی تندرو نباشید. سالخوردگان و زنان و كودكان را مكشید. زمانی كه دو لشگر به هم درافتادند به هنگام غارت ومقابله با خصم از این قبیل اشخاص درگذرید و آنها را به قتل نرسانید.

اعطای درفش به حكام

هنگامی كه فردی را به حكمرانی كشوری می­گماشتند به او درفش اعطا می­كردند, چراكه حكام اسلامی فرمانده سپاهیان نیز بودند. اعطای درفش ساعت و موقع معینی داشت و برحسب دستور اختر شناسان ساعات سعد برای این امر انتخاب می شد. خلفای عباسی برای مرزبانان و حكام نیز الویه ای اعطا می كردند و آنها را با شكوه و جلال از دار الخلافه بیرون می بردند. انجام این مراسم باشان و شوكت خلفا متناسب بود, با این تفاوت كه تعداد لواها و طبلهای موكب خلیفه بیشتر بود و رنگ درفش حكم با آنها اختلاف داشت.

مخزن درفش خلفای فاطمی

خلفای فاطمی مصر برای تهیه درفش و نظایر آن, تشكیلات مخصوص داشتند و طی صد ساله, سالیانه هشتاد هزار دینار مخارج آن تشكیلات بود و علاوه بر الویه, انواع و اقسام اسلحه و زین و بگ طلاكاری و نقره كاری در مخزنی روی هم ریخته بودند, ولی سرانجام, این مخزن طعمه حریق گشت و بیش از هشت میلیون دینار اثاث و اسلحه ومهارت بر باد رفت .

 

هر فوجی درفش مخصوص به خود دارد این درفشها به رنگهای گوناگون و به اقسام مختلف است و از پارچه های گرانبها ساخته شده و مثلثی شكل و گوشه دار می باشد و برروی آنها شعارهای مذهبی یا آیاتی از قرآن نوشته شده و روی اغلب آنها شیر و خورشید یا ذوالفقار (شمشیردو تیغه امام علی) نقش شده است.

آقای یحی ذكاء در مقاله تاریخچه تغییرات و تحولات درفش چنین می نویسد: برای هر دولت نشانی ترتیب داده اند و دولت علیه ایران را هم نشان (شیرو خورشید) متداول بوده است كه قریب سه هزار سال, بل متجاور از عهد زردشت, آفتاب را مظهر كامل و مربی عالم می دانسته اند و به این سبب او را پرستش می كرده اند.

عهد سلطنت پنجاه ساله ناصرالدین شاه, دوره تحول شیر و خورشید و تنوع درفشهای ایران است. در این زمان به علت آشنایی بیشتر مردم ایران با فرهنگ و تمدن مغرب زمین و پیش آمدن پاره ای تحولات علمی و اجتماعی و آمدن متخصصین فنی و صنعتی و نظامی به ایران و نصب چرخ سكه زنی و ضرابخانه جدید در تهران و انحلال ضرابخانه های شهرستانها, تغییرات قابل توجهی در شكل و وضع درفش و علامت دولت ایران پیش آمد. مهر رسمی مقام صدارت عظمی, در اوایل صدارت امیر كبیر متاسفانه اطلاع دقیقی در دست نداریم.

درباره درفشهای و علمهای دوره ناصرالدین شاه, مدرك بسیار ارزنده و مهمی موجود است كه شكل و رنگ و موارد استعمال هر یك از درفشها را شرح داده, و ما را هر گونه جستجو تحقیق و موشكافی دیگر در این زمینه بی نیاز كرده است. مدرك فوق عبارت از رساله مختصر با یادداشتهای مصوری است كه در مجلد چهارم (كراسه) مرحوم غلام حسین افضل الملك المعی گرد آمده و اكنون در كتابخانه مجلس شورای ملی ایران تحت شماره 18221_1516_4 جزو كتب خطی فهرست شده, نگهداری می شود.

بیرق فوج پیاده:

از پرده حریر مربع شكل كه در چهار ضلع آن تافته سرخ به كار رفته, درست شده است و عبارت:

(بسم الله الرحمن الرحیم) در وسط بر روی تافته سفید رنگ شیرو خورشید نوشته شده و بالای خورشید در وسط كه متنش آبی است با خط طلا, جمله (السلطان ناصرالدین شاه قاجار) به چشم می خورد و سه طرف پرده این بیرق ریشه گلابتون است و طوق آن پنجه ای است از نقره كه در وسط آن پنجه جمله (لااله الاالله) كنده شده است.

بیرق سوار:

از پرده ای حریر به شكل مربع(متساوی الاضلاع) درست شده كه متن آن سفید و سه طرف حاشیه آن آبی و از سه طرف ریشه گلابتون است, در حاشیه بالا(بسم الله الرحمن الرحیم) حاشیه پائین (انا فتحنا لك فتحا مبینا) حاشیه جلو,(نصرمن الله و فتح قریب) نگاشته شده و بالای خورشید شكل لوزی است كه متن آن سبز است و روی آن با خط طلا جمله (السلطان ناصرالدین شاه قاجار) نوشته شده. طوق مدور و سرطوق آن شكل سر نیزه است. غالباً جنس طوق از نقره و گاهی نیز از برنج مطلا است و بعضی اوقات طوق فقط قبه است بدون سر نیزه.

بیرق عزا:

در ایام عاشورا, یعنی دهه اول محرم یادر سایر اوقات كه تعزیه خوانی است, استفاده می شود و نیز به هنگام فوت شخص پادشاه در بالای ابنیه دولتی نصب می كنند. پرده اش از پارچه سیاهی است

علم تعزیه:

در روز هفتم محرم هر سال در حرمخانه, زمانی كه مرحومه مهد علیا والده ناصرالدین­شاه عمرش تمام شد و بعد از فوت آن مخدره سركار نواب علیه عالیه انیس الدوله, مباشر این كار بود. در این روز جمعی از شاهزاده خانمها و خواتین محترمه را به حرمخانه دعوت می كردند و علم را با پارچه های بسیار نفیس از زری و ترمه و بنارس می آراستند و جقه مرصعی كه از نادر شاه مانده بود به این علم می زدند. طوقش پنجه طلا بود و با تشریفات خاص از حرمخانه بیرون می آوردند و به فراشباشی تحویل می دادند, او به قاپوچی باشی تسلیم می كرد, قاپوچی باشی بر دست می گرفت و در جلو فراشان كه به طور دسته جمعی نوحه می خواندند حركت می كرد تا این كه به تكیه دولت می رسید این علم تا روز عاشورا به دست فراشباشی سپرده می شد و او در عصر روز عاشورا به خواجه باشی تحویل می داد آنگاه به حرمخانه می بردند و باز می كردند.

بیرق دوزی: این هنر حدود 150 سال پیش, همزمان با آمدن چرخ خیاطی به ایران به وجود آمد كه بتدریج شاخ و برگهای بیشتری یافت و در كنار آن گلدوزی بر روی بقچه, جانماز, سوزنی دیده می شود. این هنر تا سال55 رونق داشت و بعد از آن مقداری افت كرد و در حال حاضر رونق می شود.

جنس پارچه

معمولاً از پارچه فوتر(كه خارجی بود) استفاده می كردند و همچنین از ماهوت (كه ایرانی بود) و در حال حاضر موجود نیست. اكنون از مخمل ونوس و ماهوت و پارچه ای نخی به نام جیم استفاده می شود.

جنس نخ

نخی به نام خامه را(كه مردم عامی ابریشم می گویند) رنگ می كنند كه البته رنگ آن با ثبات نیست زیرا در مقابل آفتاب و یا باران رنگ خود را از دست می دهد. بهترین نوع نخ مورد استفاده در این هنر, كاموا می باشد كه به نخ رده یك مشهور است, این نخ را باز می كنند و در دوخت و دوز مورد استفاده قرار می دهند.

نقوش روی بیرق

ذوالجناح_ خیمه گاه _كوه _ لشكر_ دست بریده حضرت ابوالفضل در پای است (به رنگ سفید كه آغشته به خون ونیزه است)_ كبوتركه كتبیه ای به نوكش گرفته است به رنگ سفید یا طوسی. نام هیات یا سفارش دهنده(واقف) معمولاً در گوشه ای نوشته می شد. فرات با نخل دوخته می شد. فرات با نخل دوخته می شود. این نقوش بیشتر در پرچمهای مستطیلی كه در جلو هیات مورد استفاده قرار می گیرد نقش می شود. اشعار محتشم دور تا دور این پرچم مستطیل شكل دوخته می شود و اشعاری از این قبیل:

افتاد  دست  راست  خدایا    زپیكرم

بر دامن حسین برسان دست دیگرم

(از زبان حضرت ابوالفضل)

از دیگر صحنه های عاشورا كه مورد استفاده این هنر قرار گرفته: ذوالجناح و لشكریان امام حسین(ع) و علی­اكبر و است (اینها جزو كارهای رده یك هنری می­باشد), حاشیه ای دور تا دور پرچم دو چوبه از اشعار محتشم نوشته می شود و در وسط آن كه خالی است در چهار گوشه آن اسم ائمه را می نویسند. در این بیرق یك ترنج (دایره شكل) بزرگ قرار دارد كه یا اسم هیات و یا جمله یا امام حسین مظلوم نوشته می شود. معمولاً هر امامی سمبلی دارد كه در داخل این ترنج قرار می گیرد, مثلاً برای امام حسن(ع) عكس تابوت و برای امام رضا(ع) گنبد بارگاه و نیز امامان دیگر به همین طریق مورد استفاده قرار می گیرد.

گاهی اوقات نماینده هیات, یك پرچم است كه مشخصات هیات در داخل ترنجی در گوشه پرچم آورده می شود ان مشخصات در داخل دایره و یا فرمهایی به شكل زیر به چشم می خورد:

از دیگر نقوش مورد استفاده بر روی بیرقها, بارگاه امام حسین(ع) به همراه دو شیر و خورشید در طرفین این حرم می باشد.

رنگ

رنگ پارچه ها بیشتر مواقع مشكی و در بعضی مواقع سبز (نشانه مظلومیت می باشد كه هم در مذهب جایی دارد و هم به سلیقه افراد بستگی دارد). نقوش ذوالجناح به رنگ سفید_ خیمه گاه قهوه ای و طوسی كبوتر به رنگ سفید یا طوسی مورد استفاده قرار می گیرد.

رنگ پرچم كه مورد استفاده قرار می گیرد مشكی_ سبز_ سفید وقرمز می باشد.

انواع دوخت در این هنر

برجسته دوزی(حوله دوزی) كه سایه روشنهای مختلفی در روی كار به وجود می آورد و قلابدوزی نیز می باشد.

گوناگونی فرمها

1)       مستطیل جلو هیات (دو طرفش چوب می خورد) 80/1×5/2

2)مثلث قائم الزاویه كه معمولاً به صورت جفتی باید باشد و چپ و راست دوخته می شود, یعنی دو تا از این فرم بیرقها به هم دوخته می شود كه از دو طرف خوانده شود. (نوع تكه چوبه) البته این بیرقها به صورت دوتایی هم مورد استفاده قرار می گیرد.

البته این بیرقها به صورت دو تایی هم مورد استفاده قرار می گیرد.

تزیین بیرقها

ریشه, منگوله, چوب صاف و خوش تراشی كه به سر آن قبه های برنجی و یا پنجه های برنجی وصل می شود. ریشه ها معمولاً سبز می باشد. یراقهای طلایی كه خواهنده در صورت لزوم به بیرق می دوزد و آستر می كند.

معمولاً در ایلات كرمان, یزد, ترمه های اصلی دستباف را رویش نقش و نگار می دوختند و برای روی ضریح یا پرچم استفاده می شد.

ادامه دارد

 



نوع مطلب : عمومی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Buy generic cialis
جمعه 16 آذر 1397 09:47 ق.ظ

You made your position very well.!
cialis generique 5 mg cialis pills price each cialis coupons printable cialis 5mg cialis alternative generic cialis at the pharmacy cheap cialis legalidad de comprar cialis cialis y deporte cialis 5mg billiger
buy cialis with no prescription
پنجشنبه 15 آذر 1397 02:39 ب.ظ

Thanks, Awesome information.
cialis taglich cialis pas cher paris cialis italia gratis i recommend cialis generico only best offers cialis use tadalafil tablets enter site very cheap cialis cialis 20 mg cut in half dosagem ideal cialis cialis patentablauf in deutschland
Buy cialis
چهارشنبه 14 آذر 1397 06:39 ب.ظ

Regards! A good amount of material.

viagra cialis levitra free generic cialis cialis authentique suisse cost of cialis per pill cialis prices prix cialis once a da female cialis no prescription cialis e hiv cilas cialis 5 mg effetti collateral
Buy cialis online
چهارشنبه 14 آذر 1397 05:16 ق.ظ

Truly lots of wonderful advice.
acheter cialis kamagra il cialis quanto costa cialis wir preise only now cialis 20 mg we recommend cialis info how much does a cialis cost acheter du cialis a geneve online prescriptions cialis costo in farmacia cialis cialis prezzo di mercato
Cialis online
سه شنبه 13 آذر 1397 06:02 ب.ظ

Whoa a lot of good info.
cialis online cialis lowest price cost of cialis per pill cialis generic availability tadalafilo opinioni cialis generico cialis taglich cialis rezeptfrei sterreich cialis 5 mg funziona cialis dosage recommendations
buy cialis online best price
سه شنبه 13 آذر 1397 06:49 ق.ظ

Seriously loads of fantastic data.
buy cialis cheap 10 mg cialis price thailand cialis from canada purchasing cialis on the internet sialis cialis super kamagra low cost cialis 20mg cialis official site cialis for daily use cialis for sale
buy tadalafil online
دوشنبه 12 آذر 1397 06:49 ب.ظ

Nicely put. Thanks a lot!
viagra vs cialis when will generic cialis be available tadalafil generic preis cialis 20mg schweiz venta de cialis canada cialis tadalafil cialis en mexico precio prescription doctor cialis acheter cialis meilleur pri if a woman takes a mans cialis
buy cialis delhi
دوشنبه 12 آذر 1397 06:30 ق.ظ

Point clearly applied!!
cialis 5 mg funziona the best site cialis tablets how much does a cialis cost order generic cialis online pastillas cialis y alcoho venta de cialis canada cialis online nederland cialis uk buying cialis on internet generic cialis in vietnam
buy cialis without a doctor's prescription
یکشنبه 11 آذر 1397 06:02 ق.ظ

Good posts. Cheers.
does cialis cause gout wow cialis 20 how to purchase cialis on line 40 mg cialis what if i take cialis kaufen cialis for sale in europa discount cialis venta de cialis canada cialis tadalafil brand cialis generic
buy cialis medication
شنبه 10 آذر 1397 06:44 ب.ظ

Thanks a lot! Helpful stuff!
where cheapest cialis cialis y deporte cialis canadian drugs recommended site cialis kanada buy cialis online nz cialis kamagra levitra cialis per paypa what is cialis buy cialis cialis generico in farmacia
Cialis 20 mg
شنبه 10 آذر 1397 05:39 ق.ظ

Regards, Fantastic information.
where to buy cialis in ontario cilas sublingual cialis online buy cialis online nz cialis italia gratis cialis alternative buy cialis uk no prescription tesco price cialis non 5 mg cialis generici acquistare cialis internet
cialis
جمعه 9 آذر 1397 06:22 ب.ظ

Great stuff. Many thanks!
cialis daily new zealand buying cialis overnight recommended site cialis kanada cialis tablets australia cialis bula cialis generico en mexico cialis cost estudios de cialis genricos cialis daily preis cialis 20mg schweiz
buy cialis online best price
جمعه 9 آذر 1397 06:36 ق.ظ

Terrific posts. Thank you!
cialis 5 mg schweiz cialis prezzo di mercato dosagem ideal cialis cialis coupons printable cialis coupon generic cialis soft gels cialis farmacias guadalajara canadian discount cialis cialis 10 doctissimo cialis without a doctor's prescription
Buy generic cialis
پنجشنبه 8 آذر 1397 07:36 ق.ظ

Wow lots of excellent information.
generic cialis soft gels low dose cialis blood pressure cialis pas cher paris acheter du cialis a geneve generic cialis pill online buying cialis overnight cialis side effects cialis canada on line only here cialis pills cheap cialis
Cialis prices
چهارشنبه 7 آذر 1397 06:41 ب.ظ

Nicely put. Cheers.
cialis usa cost cialis generico en mexico cialis daily cialis for daily use cialis generique 5 mg cialis authentique suisse effetti del cialis cialis sans ordonnance cialis canada generic for cialis
Cialis generic
چهارشنبه 7 آذر 1397 07:01 ق.ظ

This is nicely put. !
cialis 20 mg cut in half cialis online napol chinese cialis 50 mg cialis uk sublingual cialis online when will generic cialis be available generic low dose cialis cialis sans ordonnance cialis 100 mg 30 tablet cialis generic availability
buy cialis pills
چهارشنبه 11 مهر 1397 02:48 ق.ظ

Kudos, Ample data!

we use it 50 mg cialis dose non 5 mg cialis generici usa cialis online effetti del cialis i recommend cialis generico cialis ahumada cialis for sale in europa buy cialis online nz viagra vs cialis cialis 5mg prix
Cialis online
دوشنبه 9 مهر 1397 02:07 ق.ظ

Reliable postings. Many thanks!
we recommend cheapest cialis link for you cialis price buying cialis overnight buy cialis cheap 10 mg tadalafil 5mg prescription doctor cialis cialis prices click here to buy cialis buy cialis online legal tesco price cialis
canada pharmacies online prescriptions
یکشنبه 1 مهر 1397 05:14 ق.ظ

Thanks a lot! Awesome information!
canadian viagra best canadian pharmacy no 1 canadian pharcharmy online canadian pharmacy uk delivery canadian medications canadian pharcharmy online24 aarp recommended canadian online pharmacies canada pharmacies online prescriptions canadian prescription drugstore canadian pharmacies stendra
http://viagravonline.com/
چهارشنبه 28 شهریور 1397 01:56 ق.ظ

You actually suggested this superbly.
we like it cialis soft gel interactions for cialis cialis sans ordonnance canadian discount cialis side effects for cialis acquisto online cialis cialis for bph cialis 5 mg buy legalidad de comprar cialis cialis pills
http://canadianpharmacytousa.com/
چهارشنبه 14 شهریور 1397 09:29 ق.ظ

Seriously a good deal of terrific information.
canada vagra pharmacy onesource drugs for sale in canada canada medications buy canadian medications pharmacy canadian pharmacies shipping to usa canadian discount pharmacies in ocala fl safe canadian online pharmacies canadian medications, liraglutide online pharmacies mexico
http://canadianpharmacyonli.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 12:48 ب.ظ

Superb write ups. Thanks!
buy viagra online cheap buy viagra next day delivery viagra online without buy viagra super active where can u buy viagra where to buy viagra uk cheapest viagra online cheap viagra tablets buy generic viagra online uk next day delivery get viagra cheap
cialisvbuy.com
یکشنبه 11 شهریور 1397 06:44 ب.ظ

Thanks a lot. I like this.
cialis dose 30mg cialis price in bangalore cialis bula look here cialis cheap canada cialis 20 mg cut in half pastillas cialis y alcoho click here to buy cialis viagra cialis levitra canadian cialis price cialis wal mart pharmacy
viagra pills
سه شنبه 23 مرداد 1397 07:05 ق.ظ

Fine knowledge. Many thanks.
purchase viagra order viagra online without prescription viagra buy viagra pharmacy viagra pfizer viagra were to buy viagra usa online pharmacy buy viagra in store buy viagra without a prescription can you buy viagra online buy viagra at walmart
babecolate.com/buy-generic-cialis-soft-tabs-20mg.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 10:45 ب.ظ

You revealed that exceptionally well!
only now cialis for sale in us miglior cialis generico cialis 5mg cialis generico tadalafil tablets cialis generika in deutschland kaufen prix de cialis only here cialis pills 40 mg cialis what if i take order a sample of cialis
Buy cialis online
دوشنبه 7 خرداد 1397 10:49 ق.ظ

Very good material. Thanks!
cialis cipla best buy tarif cialis france weblink price cialis cialis 20mg preis cf cialis for bph link for you cialis price cialis herbs cialis tablets prix cialis once a da look here cialis order on line
Cialis prices
پنجشنبه 20 اردیبهشت 1397 11:29 ق.ظ

Regards! I enjoy it.
how much does a cialis cost calis buy cialis sample pack cialis generico online cialis kamagra levitra cialis generique 5 mg where to buy cialis in ontario cialis pills in singapore cialis tablets australia when can i take another cialis
chocolate
دوشنبه 10 اردیبهشت 1397 03:01 ب.ظ
Hello there! This article couldn't be written much better!
Going through this post reminds me of my previous roommate!

He always kept preaching about this. I most certainly will send this article to him.
Fairly certain he's going to have a very good read.
Thank you for sharing!
Viagra canada
چهارشنبه 5 اردیبهشت 1397 04:55 ق.ظ

You expressed this very well.
generic sildenafil citrate where can you buy viagra uk viagra dosage online prescription for viagra viagra online canadian pharmacy buy viagra australia get viagra viagra cheap online buying viagra online australia can you buy viagra without prescription
Cialis online
شنبه 18 فروردین 1397 02:43 ب.ظ

Thank you! I like it!
cialis taglich enter site very cheap cialis weblink price cialis cialis per paypa cialis pills boards only best offers cialis use click here to buy cialis rezeptfrei cialis apotheke where do you buy cialis we choice free trial of cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30