تبلیغات
قاهان

نویسنده :مبینا
تاریخ:جمعه 21 دی 1386-01:01 ق.ظ

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها    قسمت هشتم

نقاشی­های دیواری

بر جدارهای خارجی و داخلی دیوارهای بقعه ها آستانه ها، از قدیم نقاشی می‌كرده اند، بر جدار خارجی در سه بقعه قدیمی‌نقاشیهایی به سبك مغولی دیده شده است. مكنزی پس از ورود به شهر لاهیجان می‌نویسد: در اول شهر تكیه ای بود كه بر دیوار آن نقاشیهایی از صحرای كربلا دیده می‌شد. این نقاشیها كار شوشتری نقاش بود ایلچی فرنگی با لباس برازنده ای نقاشی شده بود.

متأسفانه به علت رطوبت زیاد و فرو ریختن سفیدكاری دیوارها، این نقاشیها به مرور زمان از میان رفته است. آنچه بر جای مانده، نقاشیهای مذهبی، یعنی مجالسی از صحرای كربلا و ضامن آهو و دو طفلان مسلم و قیام مختار و اسرای كربلا و قیامت و نظایر آنهاست. بر دیوار حرم امامزاده محمد و امامزاده های پسران امام زین العابدین (ع) (معروف به بقعه شاه شهیدان) كه در نزدیكی دهكده شاه شهیدان دیلمان قرار دارد نقاشی مذهبی وجود دارد. این صحنه ها با نقاشیهای نه چندان ممتاز نگارگری شده است. صحرای كربلا و كشته شدن امام حسین (ع)، ذوالجناح، حضرت علی اكبر حضرت زینب، معراج پیغمبر (ص) و براق و ملائكه و شیر، جنگ ازرق شامی، زعفرجنی كه به یاری حضرت حسین (ع) به صحرای كربلا آمده است و نیز شمر با هفت پستان دیده می‌شود و بر سقف گنبدی شكل بقعه نیز نقاشیهای قدیمی با رنگهای اصیل ترسیم شده است نقاشیهای مذهبی به شرح زیر در دیوارهای كفش كن به چشم می‌خورد: شمایل حضرت ابوالفضل، حضرت علی (ع) با قنبر، حضرت رضا (ع) و انگور زهرآلود، زهر دادن موسی بن جعفر (ع) در زندان، ضربت خوردن علی بن ابیطالب (ع) و زنده شدن شیران پرده و بر دست راست در حرم، علمی نقاشی شده است.

نقاشیهای ما متعلق به قرن یازدهم هجری (هفدهم میلادی) یعنی عصر همین جهانگردان بوده و تجسم مقداری چند از این تراژدیهایی است كه در آنها صحنه های ذیل پشت سر هم به نمایش درمی‌آیند. صحنه شهادت علی اكبر فرزند امام حسین (ع)، قاسم فرزند امام حسن (ع)، عبدالله فرزند دیگر امام حسن (ع)، یا صحنه فداكاری زبیده عروس جوان و مظهر از خودگذشتگی.

در بالای در ورودی امامزاده كتیبه ای وجود دارد حاوی نكاتی پیرامون بازسازی بنا كه تاریخ آن متعلق به عهد صفوی است و با سبك نقاشیها مطابقت دارد.

بدون شك هنگام تعمیرات امامزاده، یعنی حدود سال 1097 هـ (1685م)، نقاشیهای دیواری كه داخل بنا را زینت بخشیده به انجام رسیده است. این نقاشیها دور تا دور شبستان گنبد را بدون این كه فاصله ای میان آنها باشد، از كف زمین تا نوار كتیبه پوشانده و نمایشگر مراحل مختلف شهادت امام حسین (ع) است.

یكی از تصاویر، شمایل حضرت عباس برادر امام حسین (ع) است. او سعی كرده بود كه آب برای خانواده شهدا كه تشنه در بیابان به سر می‌بردند تهیه كند و مشكی برداشته، با اسب به سمت فرات به راه می‌افتد. در بازگشت دشمنان به او حمله كرده، دست چپ، سپس دست راستش را قطع می‌كنند. آن حضرت در حالی كه مشك را به دندان گرفته بود به راه خود ادامه می‌دهد ولی مشك با تیری سوراخ شده و آب آن به بیرون می‌ریزد.

یكی از زنهایی كه در این صحنه نمایش داده شده سكینه دختر امام حسین (ع) است كه مشك را به حضرت عباس می‌دهد، این امر به طور یقین نمی‌تواند صحت داشته باشد چرا كه به گفته ابن الاثیر و طبری سكینه (س) به هنگام شهادت پدرش طفلی بیش نبوده است و از همین رو در تعزیه ها نیز كودكی نقش او را بازی میكند. سكینه (س) پنجاه و پنج سال پس از واقعه كربلا و در سال 117 هـ (735م) وفات یافت. او زنی ادیب و زیبارو بود و نسبت به اصل و نسب خود احساس غرور می‌كرد.

راجع به سومی یعنی زبیده خاتون كه به فاطمه نیز شهرت داشت باید بگوییم او خواهر بزرگتر سكینه و به هنگام فاجعه كربلا دختر نورسی بود. او همیشه یكی از پرسوناژهای ممتاز در مراسم تعزیه بوده است.

شخصیت اصلی، یعنی حضرت عباس پرچمی به شكل مثلث در نوك نیزه خود دارد و كلاهخودی مزین به دور پر بر سر نهاده است. او زرهی كه توسط كمربندی بر قامتش استوار شده پوشیده و شلوار و چكمه هایی بلند به پا دارد. هاله ای از نور كه شعاع آن به شكل برگ درختان مجسم شده اطراف سر او را فرا گرفته است.

یكی دیگر از تصاویر، نمایشگر امام حسین (ع) و اسب آن حضرت است كه در روز عاشورا تیرهایی بدن آنها را سوراخ كرده در پایین پای امام (ع) شیری دیده می‌شود كه وجودش در این مكان یادآور افسانه زیر است:

پادشاهی از هند موسوم به سلطان قیس در همان لحظه شهادت سیدالشهداء (ع) دست توسل به سوی حضرتش دراز می‌كند، امام (ع) معجزه آسا قیس را كه مورد حمله شیری قرار گرفته از مرگ نجات می‌دهد و حیوان به نشانه اطاعت در كنار پای حضرت می‌خوابد. چون پادشاه نجات می‌یابد از منجی خود درخواست می‌كند برای نبرد با دشمنانش او را یاری كند، ولی امام حسین (ع) به او فرمان می‌دهد برگردد و به افتخار او و خانواده اش مراسم عزاداری برپا دارد.

سه تن از شخصیتهای این صحنه تحت این عناوین معرفی شده اند: «حضرت یعنی امام حسین (ع) «سلطان قیس» و «وزیر سلطان قیس».

امام حسین (ع) را در تصویر دیگر در حالی می‌بینیم كه صورت او پوشیده است و هاله­ای از نور اطراف سر دارد. او در حالی كه بر زمین نشسته پسرش را كه او نیز هاله نورانی گرد سر داشته و تیرهایی چند بدنش را سوراخ كرده در آغوش گرفته است. او علی اكبر، اولین شهید دشت كربلاست كه از میدان جنگ برگشته و به شدت مجروح شده است. در كنار او اسبش كه با تیر سوراخ سوراخ شده دیده می‌شود و در پایین پا سپر، كلاهخود پردار و نیزه اش بر خاك افتاده است.

در قسمت بالا به طرف چپ چهار زن از خاندان علی (ع) در حالی كه دستها را به آسمان بلند كرده اند از خدا یاری می‌طلبند. سپاهیان دشمن كه بر نوك نیزه بعضی از آنها سرهای بریده و نورانی شهدا دیده می‌شود آنها را در میان گرفته، فرشتگانی چند در این صحنه حضور دارند. سپاه دشمن به سركردگی عمربن سعد وقاص در روز دهم محرم سال 60 هجری (680م) یعنی «روز كربلا» در حالی كه با غرور تمام پیش می‌تازند نمایش داده شده است، سرهایی با هاله ای نورانی بر سر نیزه ها دیده می‌شوند. همه شخصیتهای این نقاشیها به رسم اواخر قرن یازدهم هجری لباس پوشیده اند.

ادامه دارد

 



نوع مطلب : عمومی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot pain bottom of feet
یکشنبه 11 تیر 1396 10:00 ب.ظ
Hi there i am kavin, its my first time to commenting
anywhere, when i read this post i thought i
could also create comment due to this sensible paragraph.
foot pain from bunion
سه شنبه 6 تیر 1396 02:28 ب.ظ
I am very happy to read this. This is the kind of manual that needs to be given and not the accidental misinformation that is at the other blogs.
Appreciate your sharing this greatest doc.
http://knowingmarsh2167.snack.ws
سه شنبه 2 خرداد 1396 05:55 ب.ظ
Hey very nice blog!
BHW
پنجشنبه 31 فروردین 1396 08:43 ق.ظ
What's up to all, since I am genuinely eager of reading this
weblog's post to be updated on a regular basis. It contains fastidious
material.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر