تبلیغات
قاهان - معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها قمست دهم

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها قمست دهم

نویسنده :مبینا
تاریخ:جمعه 21 دی 1386-01:01 ق.ظ

معرفی انواع نمادها ونشانه های عاشورا و بررسی مفاهیم آنها    قمست دهم      

تذهیب و تشعیر

هنرمندان نقاش ایرانی كه در صدر اسلام از تصویر موجودات زنده منع شده بودند استعدادهای هنری خود را به آراستن و تذهیب كتب دینی اسلامی، مخصوصاً قرآن و نقاشی مساجد و مقابر اسلامی متوجه كردند و ثار برگزیدة تاریخ هنری انسانی را در سرتاسر دنیای اسلام وقتی چنین كتابی را ورق می زنیم گویی بتدریج از نردبانی بالا می رویم كه به عالم اشكال مصور می رسیم كه نظم و تنوعی خاص دارد.

هنر تذهیب و تشعیر در یك پدیده مینیاتوری، خود معرف بارزی از تجلی یك نظم و هماهنگی روح انسانی است. اصولاً مطالعه و تعمق در آن هنر، خود فلسفه ای است مستقل كه باید حقیقت آن را در روح پرفتوح نیاكان ما جستجو كرد.

اشاعه هنر تذهیب و تشعیر در كشورمان متعلق به دوران قبل از اسلام است چنان كه كتاب ارژنگ مانی مؤید این امر است و كشف اوراق تورفان كه در خط مانوی است بیانگر این مطلب است كشف تورفان موضوع را نه تنها به شكل اكتشافی در آورد، بلكه به زعم دانشمندان، مكتب نقاشی چینی را دگرگون ساخت و آن را به صورت شاخه ای از هنر مانی به تصویر كشید، ولی در كتابخوانی و كتابدوستی به اوج خود رسید. دانشوران، كتابخانه های عظیمی را برپا داشتند. هنر كتاب سازی و كتابت ارج فراوان یافت و همگام با آن، هنر تذهیب و تشعیر پیشرفت شایانی كرد.

تذهیب: در لغت به معنی زراندود كردن، زرگرفتن، زركاری و طلاكاری روی كتاب و اوراق می باشد یا به عبارت دیگر هرگاه هنرمند با استفاده از طلا و رنگهای جسمی و روحی در صدد تزیین اوراق كتب یا مرقعات برآید آن هنر را تذهیب گویند.

تشعیر: نوعی تزیین نسخ خطی است كه در حاشیه نسخ یا مرقعات معمولاً با یك یا دو و حتی با سه رنگ طلا انجام می گیرد. نقوش مورد استفاده در این هنر بیشتر خطوط غیرمنظم و گاه تصاویر جانوران و پرندگان می باشد.

و یا به عبارتی تشعیر به نقوش تزیینی اطلاق می شود كه در حواشی كتب مصور یا در نقوش دیوار و لباسهای زربفت از حیوانات و گل و بته و درخت نشان داده شده و عموماً با طلای یك رنگ یا دو رنگ روی زمینه و یا با رنگ تیره تر از رنگ زمینه به مانند خود رنگ نقاشی شده است.

علت نامگذاری تشعیر به این هنر آن است كه خطوط تشكیل دهندة این نقشها مانند موئی (شعر) باریك و نازك می باشد و دیگر این نگارگر و رسام برای انجام دادن این هنر، از یك تار موی گربه یا سمور یا سنجاب دو ماهه كه بر قلم موی خاصی نشانده اند استفاده می كنند و با این وسیله ابزار كار ظریف و عجیب با طلا خطوط و نگاره هایی رسم می كند.

معمولاً در تشعیرها حیوانات خیالی از سیمرغ واژه ها و دیگر حیوانات تخیلی گرفته تا نقشهای تصنعی استفاده می شود. آرایش یك قطعه با تشعیر از آن نظر جالب است كه نقش تشعیری رشته و یا تصویر اصلی را در هم و خسته كننده نمی نماید. به آن علت دور و حواشی بیشتر مینیاتورهای كهن را با تشعیر زینت می كردند و این هنر در زمان تیموریان و صفویان به اوج خود رسید.

اصولاً تشعیر از نظر نقش با تذهیب چندان تفاوتی ندارد، تنها به جای رنگهای گوناگون كه در تذهیب به كار می رود و در تشعیر فقط یك یا دو یا سه رنگ به كار گرفته می شود و معمولاً تشعیر را به دو صورت تشعیر مطلا و الوان تقسیم بندی می كنند كه از حوصلة این بحث خارج است.

بطور كلی تذهیب و تشعیر جلوه ای است بر هنر زیبای اسلامی.

در زمینة تذهیب و تشعیر در دورانهای گذشته به طور مشهود اثری را نمی یابیم كه متأثر از واقعة عاشورا باشد اگر هم بوده بیشتر جنبة تزیینی داشته كه از تركیب اسلیمی و ختائی به صورت تزیینی استفاده می شده است، ولی اخیراً از آثار قلمی اساتید معاصر نمونه هایی را كه مستقلاً جهت بیان واقعة عاشورا یا احادیث و روایاتی كه مربوط به این واقعه است می توان مشاهده كرد.

گچبری

نقش پردازی، كاملترین مظهر نبوغ ایرانی در آفرینش زیبایی دیداری (بصری) است، به دیدة خواننده امروزی در غرب، واژه هایی چون «آرایشی» یا «تزیینی» اغلب بر كارهای ثانوی در هنر معماری دلالت دارد. بیگمان در معماری، صور ساده و كلان، ارزشی جداگانه از آن خود دارند، ولی در عین حال زمینة آرایشهای ساختمانی هستند.

از روزگاران پیش از تاریخ، نبوغ مردم ایران در آرایشهای درخشان و پرمایه در سفالینه های این سرزمین آشكار شد و آثار باستانی نیز درستی آن سخنانی را كه دربارة آرایشهای پرشكوه بناها آمده است تأیید كرد. در واقع ساختمانهای مهم همة دوره های تاریخ ایران، رنگهای چشمگیر و تابناك داشته است، از آجر قرمز رنگ و اندود ساده ترین بناهای هزارة پنجم یا حتی سگزآباد با كاشیهای خاكی رنگ هزارة دوم لرستان گرفته تا كاشیهای چند رنگ میناكاری شده و خیره كنندة شوش و تخت جمشید و گچبریهای رنگی اشكانیان و سامانیان.

مضامین شعری و انگارهای دیداری با هم پیوندی ژرف دارند، همچنانكه عیبهایشان نیز یكی است، بویژه گرایش هر دو به ظرافت و نازك كاری استادانه و بیزاری هر دو از تهی ماندگی (مقصود این است كه شاعر و نقش پرداز از خلاء‌ بیم دارند و آن یك به وسیله كلمه و این یك به وسیله نقش می خواهد هرگونه خلاء را پر كند) كه گاه مایة مبالغه و غلبه صورت بر معنی می شود.

با این وصف، آنچه به چشم یك بینندة شتابزده غربی شاید پرتحمل بنماید در نظر ایرانی كه بر عوالم درونی و معنوی ارج می نهد، فرصتی است برای كاوش آسوده دلانه و نویدی است برای التذاذ بی پایان.

گچبری خواه كنده كاری یا قالب زنی با نقاشی گچ به مدت دو هزار سال یكی از عناصر اصلی آرایش معماری ایران بوده است. گفتنی است كه در سده های میانه، طراحی گچ و نیز نقش پردازی برای كاشیهای براق و كاشیهای معرق و آرایشهای نقاشی همه به دست یك هنرمند انجام می گرفت، در حالی كه نقش پردازی گچ بسیار دشوار است، كنده كاری آن، مهارت ساده ای است.

نخست قطعة بزرگی از خمیرة گچ را به روی دیوار یا سقف می مالند تا پایه نقش تشكیل شود، پس از تعیین قالب نقش، هنگامی كه گچ به سختی پنیر شود، نگاره ها و صورتهای اصلی را به روی آن كنده كاری می كنند و هرگاه لازم باشد تكه های كوچك گچ را برآن می افزایند، پس از آن كه گچ مانند سنگ سخت شد، آن را می برند و صیقل می دهند تا خطوط نقشها روشن و جاندار شود.

آخرین كار، مالیدن یك پوشش گچی، به نازكی رنگی است كه مانند سطح صیقل یافته مرمر به نظر می آید و یا گاه زمینه ای مات برای رنگ آمیزیهای ظریف است.

ـ از كتیبه های گچی كه متأثر از واقعة عاشورا می باشد می توان به نمونه های زیر اشاره كرد: لاهیجان: بر بالای بقعه گنبدی زده اند و طاق گنبد را با شیشه های رنگین، شیشه نشان كرده اند، بر كمربند گنبد، اشعاری از هفت بند محتشم كاشانی و در فواصل مصراعها جملة «یاحسین مظلوم» با خط نسبتاً خوش گچبری شده است. رقم آخر كتیبه چنین است: «حرره علی نقی خلف صدق آقا میرزاعلی رضا 1206».

ـ بقعة آقا سیدحسین و آقا سیدابراهیم درفشكالی محله لنگرود سمت راست رودخانه بر سر در ورودی شرقی بقعه در میان مصراعها عبارت «یا ابا عبدالله الحسین ادركنی» گچبری شده است.

ـ بقعة سیدمحمد رشید بن امام موسی الكاظم علیه السلام در محلة خومر كلایة لاهیجان: فیلپاهای داخل مسجد قدیمی و بر دیوار قدیمی یك ردیف طاقچه است كه بالای آن اشعاری از محتشم كاشانی با حروف برجستة نستعلیق گچبری شده است.

ـ بقعة امیر سلطان برادر سیدجلال الدین اشرف و پسر امام موسی الكاظم علیه السلام در دهكدة امیرهندة تجن گو كه: سقف اصلیبنا لمبه كوبی خط دار و در حاشیة زیر سقف، اشعاری از هفت بند محتشم كاشانی گچبری شده است. در قسمت پایین این كتیبه، گچبری ریز و ساده ای است. زیر این گچبری در داخل طاقچه ها و بر بدنة دیوار، نقاشیهایی از علم و طاووس و تورنگ و چند قسم گل دیده می شود.

ـ اتاق شماره 4 مرقد سید خوركیا (بقعة چهار پادشاه) در محله های میدان و تكیه بر و جواهر پشته (فرخ آباد): در حاشیة بالای اتاق، ابیاتی از هفت بند محتشم كاشانی گچبری شده و در فواصل مصراعها «یا حسین مظلوم» خوانده می شود.

ادامه دارد

 



نوع مطلب : عمومی 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Muhammad
دوشنبه 9 مرداد 1396 09:44 ب.ظ
After going over a few of the blog articles on your blog, I really like your way of writing a blog.
I bookmarked it to my bookmark site list and will be checking
back in the near future. Please check out my web site too
and tell me what you think.
http://mallietatsapaugh.weebly.com
سه شنبه 2 خرداد 1396 01:15 ب.ظ
This paragraph is really a fastidious one it assists new the web people, who are wishing for blogging.
Jaimie
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 08:43 ق.ظ
I blog frequently and I really appreciate your content.

This great article has really peaked my interest.

I'm going to book mark your site and keep checking for new details about once a week.
I subscribed to your Feed as well.
reza
چهارشنبه 25 شهریور 1388 01:28 ق.ظ
ممنونم از این مطالب زیبا و منحصر به فردتون . یه سئوال داشتم وقتی یک نفر رو میخوان به تصویر بکشن بجز اینکه از شکل فرد و یا اسم استفاده کنن چه راهی ممکنه وجود داشته باشه؟؟
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر